Bugün SLAPP (Stratejik Davalarla Kamusal Katılımın Bastırılması) olarak tanımlanan pek çok yargı pratiği, açıldıkları dönemde bu kavramla ifade edilmiyordu. Ancak geriye dönük bakıldığında, bu davaların ortak özellikler taşıdığı ve kamusal katılımı caydırmaya yönelik bir işlev gördüğü daha net biçimde ortaya çıkıyor.
Yalova’da Dünya Çevre Günü’nde görülen ve çevre savunucularının sanık olarak mahkeme önüne çıkarıldığı dava, bu dosyalar arasında yer alıyor. Döneminde yerel bir çevre davası olarak ele alınan yargılama, bugün kavramsal açıdan değerlendirildiğinde, çevre savunuculuğunun yargı yoluyla baskı altına alınmasına örnek teşkil ediyor.
SLAPP davalarının temel özellikleri arasında; kamu yararı taşıyan faaliyetlerin hedef alınması, güç dengesizliği, uzun ve yıpratıcı yargı süreçleri ile ortaya çıkan caydırıcı etki bulunuyor. Çevre savunucularının bu davada, doğayı ve yaşam alanlarını ilgilendiren itirazları nedeniyle mahkeme salonuna taşınması, davanın sonucundan bağımsız olarak kamusal katılım üzerinde baskı oluşturdu.
Aradan geçen yıllar içinde benzer davaların çevre mücadeleleri, gazeteciler ve hak savunucuları açısından istisnai olmadığı; aksine süreklilik kazanan bir yargı pratiğine dönüştüğü görülüyor. Avrupa Birliği’nin 2024/1069 sayılı SLAPP Direktifi de tam olarak bu tür davaları tanımlamak ve önlemek amacıyla kabul edildi. Bu çerçevede, SLAPP kavramı henüz yaygınlaşmadan açılan dosyalar, bugün yaşanan yargılamaların öncü örnekleri olarak değerlendiriliyor.
Bu nedenle Yalova’daki dava, yalnızca geçmişte yaşanmış bir yargılama değil; Türkiye’de çevre savunuculuğuna yönelik yargı baskısının erken ve sembolik örneklerinden biri olarak ele alınıyor. Geriye dönük bu okuma, SLAPP tartışmalarının tarihsel arka planını görünür kılmak açısından önem taşıyor.
Kaynak
Yalova Gazetesi, “Çevreciler Çevre Günü’nde Mahkemedeydi”
https://www.yalovagazetesi.com/cevreciler-cevre-gununde-mahkemedeydi