Muğla’nın Milas ilçesine bağlı İkizköy’de bulunan Akbelen Ormanı’nda yürütülen madencilik faaliyetlerine karşı sürdürülen çevre mücadelesi, yalnızca sahadaki müdahalelerle değil, yargı süreçleriyle de şekillendi. Ağaç kesimlerine ve çevresel etkilerine dikkat çeken yurttaşlar, aktivistler ve gazeteciler, farklı dönemlerde açılan davalar ve soruşturmalarla karşı karşıya kaldı.
Akbelen sürecinde açılan davalar, çevresel faaliyetin kendisinden çok, bu faaliyetlere yönelik itirazların ve kamuoyunu bilgilendirmeye dönük çalışmaların hedef alınması nedeniyle SLAPP (kamusal katılımı hedef alan stratejik davalar) tartışmalarını gündeme getirdi.
Protestolar ve haber takibi yargı konusu oldu
Akbelen Ormanı’nda gerçekleştirilen ağaç kesimleri sırasında yapılan basın açıklamaları, protestolar ve saha takibi, idari yaptırımların yanı sıra ceza soruşturmalarına da konu edildi. Süreci izleyen gazeteciler hakkında açılan davalarda, haber takibi ve kamuoyunu bilgilendirme faaliyetleri suçlama gerekçeleri arasında yer aldı.
Çevre savunucuları ve köylüler açısından ise protestolara katılım, açıklama yapmak ya da hukuki sürece dair görüş bildirmek, çeşitli suç isnatlarıyla karşılık buldu. Bu durum, çevreye ilişkin kamusal tartışmanın yargı yoluyla sınırlandırıldığı eleştirilerine neden oldu.
Yargı sürecinin caydırıcı etkisi
Akbelen’deki davaların önemli bir bölümü beraat ya da düşme ile sonuçlansa da, yargı süreçlerinin uzunluğu ve belirsizliği, hem çevre savunucuları hem de gazeteciler üzerinde caydırıcı bir etki yarattı. Açılan davalar, çevresel zarar iddialarının esası yerine, bu iddiaları dile getirenlerin faaliyetlerini merkeze aldı.
Uzmanlar ve basın özgürlüğü örgütleri, bu tür davaların çevre hakkı ile ifade özgürlüğünün kesişim noktasında, SLAPP niteliği taşıdığına dikkat çekiyor.
Kamusal katılım ve basın özgürlüğü
Akbelen örneği, çevreye ilişkin karar alma süreçlerine katılımın ve bu süreçlerin izlenmesinin, yargı tehdidi altında gerçekleştiği vakalardan biri olarak öne çıkıyor. Gazetecilik faaliyetlerinin suç isnadıyla karşı karşıya bırakılması, çevresel meselelerde kamusal denetimi zorlaştıran bir unsur olarak değerlendiriliyor.
Free Press Monitor, Akbelen Ormanı sürecini, kamusal katılımı ve gazeteciliği hedef alan yargı uygulamalarının görünür kılınması amacıyla izlemeyi sürdürüyor.